Gras inzaaien en bemesten: stappenplan maart tot oktober

Gras inzaaien en bemesten doe je het liefst in één goed gepland traject: eerst de grond voorbereiden, dan vlak voor het zaaien startmest inwerken, daarna zaaien en consequent water geven. De ideale bodem-pH voor gazons wordt vaak rond 6,5 genoemd, waarbij waarden tussen 5,5 en 6,5 acceptabel zijn en een bodemtest vervolgens bepaalt hoeveel kalk je nodig hebt.

Bij het grasveld aanleggen doorloopt je aanpak ook meteen de vervolgstappen: licht inwerken, de juiste zaaidiepte aanhouden en daarna consequent water geven grasveld aanleggen zaaien. De beste momenten in Nederland zijn het voorjaar (maart tot half april) en het najaar (augustus tot oktober). Doe je het in de juiste volgorde met de juiste mestsoort, dan slaat het jonge gras goed aan zonder verbrandingsrisico.

Voorjaar of najaar: wanneer is het beste moment?

Voor Nederland zijn er twee ideale zaaiperiodes. Het voorjaar werkt goed zodra de bodemtemperatuur boven de 10 à 12 °C uitkomt, wat in de meeste regio's rond begin april het geval is. Soms lukt het al vanaf half maart bij een zachte winter. Het voordeel van voorjaarszaai is de lange groeizame periode die nog voor je ligt.

Het najaar, zeg augustus tot oktober, is door veel tuinlieden eigenlijk de betere keuze. De grond is nog warm van de zomer, er is minder onkruiddruk en het regent vanzelf wat meer. Je hoeft minder te slepen met de tuinslang, en het jonge gras heeft minder last van hittestress. September is mijn persoonlijke favoriet: alles werkt gewoon mee.

Bemesten sluit daar direct op aan. In het voorjaar begin je met bemesten in maart of april, als de groeifase op gang komt. In het najaar bemest je bij de zaai zelf met een startmest, en als het gazon ouder en gevestigd is kun je in september of oktober overstappen op najaarsmest (NPK 8-4-15) om het gras de winter in te helpen. Zaai je nieuw gras in het najaar, dan gebruik je altijd startmest, geen najaarsmest.

De grond goed klaarmaken: de basis voor succes

Een mooi gazon begint niet bij het zaaien, maar bij de bodemvoorbereiding. Sla deze stap niet over, want het is echt de meest bepalende factor voor of het gras goed aanslaat.

1. Verwijder al het onkruid, oud gras en plantenresten. Gebruik een schop, verticuteermachine of onkruidbrander. Zorg dat de grond helemaal schoon is.
2. Spade de grond om of frees hem los, zo'n 15 tot 20 cm diep. Dit verbetert de doorworteling en luchthuishouding enorm.
3. Egaliseer het oppervlak met een hark. Hoge en lage plekken geven later putten en heuvels in je gazon.
4. Controleer de pH. Voor gazon is een pH van rond 6,5 ideaal; tussen 5,5 en 6,5 is acceptabel. Op kleigrond mag het iets hoger richting 7,0. Is de pH te laag, strooi dan kalk. Het najaar is het beste moment voor kalkbehandeling, zodat het de winter heeft om in te werken.
5. Laat de grond na het bewerken een paar dagen bezakken voor je zaait. Op klei- of leemgronden kan dat ook helpen om te zien waar de grond nog te los of te compact is.

Op zandgrond droogt de bodem snel uit, dus voeg bij voorkeur wat tuincompost of graszaai-aarde toe om het vochthoudend vermogen te verbeteren. Op kleigrond kun je juist beter wat zand of grindkorrels door de bovenlaag werken om verslemping te voorkomen.

Welke mest gebruik je bij inzaaien en wanneer geef je die?

Bij een nieuw of te herstellen gazon gebruik je een speciale startmeststof, ook wel gazonstart of startvoeding genoemd. Die bevat een NPK-samenstelling die gericht is op wortelontwikkeling en kieming, met relatief meer fosfaat (P) dan een gewone gazonmest. Gewone gazonmest of najaarsmest is niet geschikt vlak voor of na het zaaien.

De dosering voor een startmeststof zoals DCM Gazonstart ligt tussen de 0,25 en 0,5 kg per 10 m². Gebruik je een product als COMPO Gazonmeststof Start, dan gelden vergelijkbare hoeveelheden. Houd altijd de verpakking aan, want te veel mest is een van de grootste fouten bij inzaaien: het verbrandt jonge kiemplantjes.

Strooi de startmest nooit op een zonnige, hete dag of vlak voor hevige regen. Bij volle zon en hoge temperaturen verbanden de korrels het jonge gras, bij plotselinge stortbuien spoelt de mest weg voor die kan intrekken. Strooi bij voorkeur op een bewolkte dag of 's avonds, en geef daarna licht water.

Startmest vs. reguliere gazonmest: een kort overzicht

Zo zaai je: hoeveelheid, methode en diepte

Voor een nieuw gazon gebruik je 3 tot 4 kg graszaad per 100 m², wat neerkomt op ongeveer 1 kg per 25 m². Voor doorzaaien van kale plekken of een bestaand gazon dat je wilt herstellen, volstaat 15 tot 20 gram per vierkante meter. Met de juiste aanpak voor gras zaaien herstellen geef je kale plekken snel weer een goede basis gazon herstellen. Te weinig zaad geeft open plekken, te veel geeft concurrentie tussen de kiemplantjes en een zwak resultaat.

Met de hand of met een strooiwagen?

Voor kleine oppervlakten of het herstel van kale plekken kun je prima met de hand zaaien. Verdeel het zaad in twee porties en strooi de ene helft horizontaal en de andere helft verticaal over het oppervlak. Zo voorkom je strepen. Voor grotere gazons (vanaf 50 m²) is een zaaistrooiwagen echt de moeite waard: je verdeelt het zaad gelijkmatiger en je werkt sneller. Sommige tuincentra verhuren ze.

Na het strooien werk je het zaad licht in de grond. De ideale zaaidiepte is 5 tot 10 mm. Dieper zaaien zorgt ervoor dat het zaad niet kiemt; onbedekt laten maakt het kwetsbaar voor vogels en uitdroging. Hark het zaad voorzichtig in of rol het aan met een lichte tuinrol. Op kleiachtige gronden die snel dichtslaan kun je het zaad afdekken met een dun laagje grasaarde of zaaigrond van maximaal 0,5 cm dik.

De juiste volgorde: bemesten en inzaaien combineren

De volgorde maakt echt uit. Hieronder staat hoe je het traject van begin tot eind aanpakt, of je nu een compleet nieuw gazon aanlegt of een bestaand gazon herstelt. Bij het grasveld inzaaien helpt het om alles in één vaste planning te zetten, zodat je de juiste volgorde aanhoudt van bodemvoorbereiding tot water geven.

1. Grond vrijmaken: verwijder onkruid, oud gras en plantenresten volledig.
2. Grond bewerken: spade om of frees los tot 15 à 20 cm diep, egaliseer en laat een paar dagen bezakken.
3. pH controleren en eventueel kalken: doe dit bij voorkeur in het najaar ruim voor het zaaien, of een week voor het zaaien als je in het voorjaar werkt.
4. Startmest strooien: strooi de startmeststof volgens de dosering op de verpakking (0,25 tot 0,5 kg per 10 m²) en werk deze licht in de toplaag van de grond, zo'n 3 tot 5 cm diep.
5. Zaaien: strooi het graszaad gelijkmatig, werk het in tot 5 tot 10 mm diepte en dek eventueel af met een dun laagje zaaigrond.
6. Aanrollen: druk het zaad licht aan met een tuinrol voor beter bodemcontact.
7. Direct water geven: geef meteen na het zaaien water, maar rustig zodat het zaad niet wegspoelt.

Je kunt zaaien en startmest dus in één traject combineren, zolang de startmest eerst door de grond is gewerkt voordat het zaad erop komt. Zo krijgt het jonge gras direct voeding bij de wortels zonder dat de korrels rechtstreeks in contact komen met het verse zaad. Wacht daarna met een volgende mestgift totdat het gras goed is opgekomen en minimaal twee weken oud is.

Nazorg: water, onkruid, begaanbaarheid en de eerste maaibeurt

De nazorg in de eerste vier weken bepaalt voor een groot deel of je traject slaagt of niet. Dit is het moment waarop de meeste mensen het misgooien door te weinig water te geven of te vroeg over het gazon te lopen.

Water geven

Geef de eerste drie à vier weken dagelijks water. Bij echt droog en warm weer mag dat twee keer per dag. De grond moet constant vochtig blijven, maar niet drassig. Als richtlijn: zo'n 5 mm water per dag is in de kiemfase voldoende. Op kleigrond is 20 liter per m² bij de eerste watergift een goede maat om de grond grondig te doordrenken. Op zandgrond moet je vaker maar in kleinere hoeveelheden water geven, omdat het water snel wegzakt.

Begaanbaarheid

Blijf de eerste vier tot zes weken van je nieuwe gazon af. Heb je te maken met kale plekken of een slecht aanslaand gazon, dan kun je het grasveld opnieuw inzaaien met dezelfde stappen voor grondvoorbereiding en nazorg. Jonge kiemplantjes hebben een zwak wortelstelsel en trekken letterlijk los als je eroverheen loopt. Leg een plank neer als je echt het gazon op moet voor onderhoud. Na de eerste maaibeurt is het gazon veel steviger.

Onkruid

Onkruid zal altijd even opduiken na het inzaaien, want je hebt de grond omgezet en dat wekt zaadbank-zaden tot leven. Verwijder onkruid met de hand zolang het gazon jong is. Gebruik geen chemische onkruidbestrijding op een gazon jonger dan zes maanden, want dat beschadigt ook het jonge gras.

De eerste maaibeurt

Maai voor het eerst als het gras 8 tot 10 cm hoog is. Stel de maaier in op een hoogte van 5 à 6 cm, dus niet te laag. Een te korte eerste maaibeurt stresst de jonge plantjes enorm. Maak zeker dat de maaierbladen scherp zijn, anders scheurt het gras in plaats van dat het netjes afgesneden wordt. Na deze eerste maaibeurt verdicht het gazon zich snel.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze oplost

• Te vroeg zaaien in het voorjaar: de bodemtemperatuur is onder de 10 °C en het zaad kiemt niet of nauwelijks. Oplossing: wacht op aanhoudend zacht weer, controleer de bodemtemperatuur met een goedkoop thermometer.
• Kunstmest direct op het zaad strooien: de korrels komen in direct contact met het zaad of de kiemplantjes en verbranden die. Oplossing: werk de startmest altijd eerst in de grond voordat je zaait, of wacht tot het gras minstens twee weken oud is.
• Te weinig water geven: de grond droogt uit en het zaad sterft voor het kan kiemen. Oplossing: stel een irrigatieschema in en geef dagelijks water, ook als het bewolkt is.
• Zaaien bij harde wind of stortbuien: het zaad waait weg of spoelt uit. Oplossing: zaai op een rustige, bewolkte dag en geef daarna direct heel voorzichtig water.
• Te diep of te ondiep zaaien: dieper dan 1 cm kiemt moeilijk, onbedekt zaad droogt uit of wordt opgegeten door vogels. Oplossing: werk het zaad in tot 5 tot 10 mm en dek eventueel af met een flinterdun laagje zaaigrond.
• Te snel maaien: het gazon is nog niet stevig genoeg en de plantjes trekken los. Oplossing: wacht tot het gras 8 à 10 cm hoog is en gebruik een scherpe maaier op 5 à 6 cm hoogte.
• Kale plekken negeren: die groeien niet vanzelf dicht. Oplossing: zaai kale plekken bij met 15 tot 20 gram zaad per m², meng met een beetje zaaigrond en houd extra vochtig.

Als je een compleet nieuw gazon aanlegt of wilt beginnen met een grondige aanpak, dan loont het om ook te kijken naar verwante stappen zoals het grasveld volledig omspuiten en opnieuw inzaaien, of de volledige aanleg van een grasveld van scratch. Die trajecten overlappen sterk met wat hier beschreven staat, maar vragen soms een andere voorbereiding van het grondvlak of een andere keuze in grassoort.